Neden örnekleme yapılır?
10.000 adetlik bir partide her ürünü tek tek kontrol etmek pratik değildir; hem zaman hem maliyet açısından anlamsızdır. Bunun yerine istatistiksel örnekleme kullanılır: partiden belirli sayıda ürün rastgele seçilir ve sonuç tüm partiye genellenir.
AQL (Acceptable Quality Limit), bu örneklemenin kaç adet üzerinden yapılacağını ve kaç kusura kadar partinin kabul edileceğini belirleyen uluslararası standarttır (ISO 2859-1). Denetimi öznel bir görüşten çıkarıp ölçülebilir bir karara dönüştürür.
Kusur sınıflandırması
AQL denetiminde kusurlar üç kategoriye ayrılır ve her biri için farklı kabul sınırı uygulanır:
| Kusur tipi | Tanım | Tipik AQL sınırı |
|---|---|---|
| Kritik | Kullanıcı güvenliğini tehdit eden veya yasal uygunsuzluk yaratan kusur | 0 (hiç kabul edilmez) |
| Majör | Ürünün işlevini bozan, müşterinin iade edeceği kusur | 2,5 |
| Minör | İşlevi etkilemeyen, küçük görsel kusur | 4,0 |
Bu sınırlar sektöre ve ürüne göre sıkılaştırılabilir. Yüksek kaliteli ürünlerde majör için 1,5 veya 1,0 seviyesi tercih edilebilir. Kabul sınırları denetim öncesinde sizinle birlikte belirlenir.
Örneklem büyüklüğü nasıl belirlenir?
Örneklem büyüklüğü, parti büyüklüğüne ve seçilen denetim seviyesine göre standart tablolardan okunur. Genel denetim seviyesi II en yaygın kullanılandır.
| Parti büyüklüğü | Örneklem (Seviye II) | Majör kabul (AQL 2,5) |
|---|---|---|
| 151 – 280 | 32 | 2 |
| 281 – 500 | 50 | 3 |
| 501 – 1.200 | 80 | 5 |
| 1.201 – 3.200 | 125 | 7 |
| 3.201 – 10.000 | 200 | 10 |
| 10.001 – 35.000 | 315 | 14 |
Örnek okuma: 2.000 adetlik bir partide 125 ürün kontrol edilir; majör kusur sayısı 7'yi aşarsa parti reddedilir.
Denetim tipleri
- Üretim öncesi denetim (PPI): Hammadde ve bileşenler kontrol edilir, yanlış malzemeyle üretime başlanması önlenir.
- Hat içi denetim (DUPRO): Üretimin %20–50'si tamamlandığında yapılır; sorun erken yakalanır, düzeltme ucuz olur.
- Sevkiyat öncesi denetim (PSI): Üretim %100 bittiğinde yapılan ana denetimdir; en yaygın kullanılan tiptir.
- Yükleme süpervizörlüğü (LS): Konteyner yüklemesi sırasında adet, ambalaj ve istif kontrol edilir.
- Makine kabul testi (FAT): Makine ithalatında kesintisiz test üretimiyle kapasite ve hassasiyet ölçülür.
Denetimde neler kontrol edilir?
- Adet sayımı ve üretimin gerçekten tamamlanmış olması
- Ürün görünümü, renk, yüzey ve işçilik kalitesi
- Ölçü ve ağırlık kontrolleri (belirlenen toleranslara göre)
- Fonksiyon testleri (ürüne özel)
- Etiket, barkod, kullanım kılavuzu ve işaretlemeler
- İç ve dış ambalaj, koli ölçüleri ve dayanımı
- Varsa özel testler: sızdırmazlık, çekme, düşürme, elektriksel güvenlik
Denetim raporunu okurken nelere dikkat etmeli?
İyi bir denetim raporu yalnızca 'geçti/kaldı' demez; bulguları sayısal ve görsel olarak belgeler.
- Örneklem büyüklüğü ve uygulanan AQL seviyesi net yazılmış mı?
- Kusurlar kritik/majör/minör olarak ayrı ayrı sayılmış mı?
- Her kusur için fotoğraf var mı?
- Ölçüm sonuçları tablo hâlinde ve tolerans karşılaştırmalı mı?
- Ambalaj ve koli bilgileri (ölçü, ağırlık, işaretleme) kontrol edilmiş mi?
- Sonuç ve öneri bölümü net bir karar içeriyor mu?
Denetimi ne zaman planlamalı?
Sevkiyat öncesi denetim, üretim %100 tamamlandığında ve mal paketlenmeye hazırken yapılır. Genellikle planlanan yükleme tarihinden 5–7 gün önce ayarlanır; bu, düzeltme gerekirse zaman payı bırakır.
Denetimin gerçekten anlamlı olması için ödeme planınızın buna uygun kurgulanmış olması gerekir. Bakiyenin denetim onayından sonra ödenmesi, kalite konusunda elinizdeki en güçlü araçtır.
En sık yapılan hata
Denetimi ödeme tamamlandıktan sonra yaptırmak. Bu durumda kusur bulsanız bile fabrikayı düzeltmeye zorlayacak bir kozunuz kalmaz.
Bu konuda desteğe mi ihtiyacınız var?
Kendi projenizde nasıl uygulanacağını konuşmak için ücretsiz ön görüşme talep edebilirsiniz.