Neden ayrı bir konu? Makine, sıradan yük değildir
Çin'den makine ithalatında alıcıların büyük kısmı fiyat, kapasite ve ödeme şartına haftalarca odaklanıyor; nakliye sigortası ise çoğu zaman son gün, forwarder'ın gönderdiği teklifle "tamam" denerek kapatılıyor. Oysa 80.000 USD'lik bir CNC torna veya 150.000 USD'lik bir ekstrüzyon hattı için sigorta primi genellikle toplam değerin binde 1,5–5'i arasındadır; yani yatırımın en ucuz kalemlerinden biridir ve en pahalı riski karşılar.
Makineyi sıradan yükten ayıran üç özellik var: ağırdır ve ağırlık merkezi yüksektir (forklift veya vinç hatasında devrilir), hassas parçalar içerir (lineer kızak, ball screw, servo motor, kontrol paneli; darbe ve nem bunlar için ölümcüldür) ve çoğu zaman flat rack veya open top konteynerde, yani hava şartlarına açık taşınır. Bu yüzden hangi teminatı aldığınız, kâğıt üzerinde "sigortalı" olmaktan çok daha önemlidir.
Kısa cevap
Makine ithalatında ICC (A) (tüm riskler) teminatı alın, sigorta bedelini CIF değerin %110'u olarak belirleyin ve poliçeyi mümkünse Türkiye'deki kendi sigortacınızdan yaptırın. Prim çoğu zaman makine değerinin binde 1,5–5'i aralığındadır; rakamlar yön göstericidir, bağlayıcı değildir.
ICC (A), (B), (C): teminatlar arasındaki gerçek fark
Uluslararası deniz taşımacılığında emtia sigortası büyük ölçüde Londra Sigortacılar Enstitüsü'nün Institute Cargo Clauses (ICC) şartlarına göre düzenlenir. Üç ana seviye vardır ve aralarındaki fark, makine alıcısı için "hasar ödenir mi ödenmez mi" farkıdır:
| Risk | ICC (A) – Tüm riskler | ICC (B) | ICC (C) – Dar teminat |
|---|---|---|---|
| Geminin batması, karaya oturması, yangın | Var | Var | Var |
| Genel avarya ve kurtarma masrafları | Var | Var | Var |
| Yükleme/boşaltmada düşme (tam ziya) | Var | Var | Yok |
| Deniz suyu, yağmur, nem girişi | Var | Kısmen (deniz/göl suyu) | Yok |
| Elleçleme darbesi, ezilme, eğilme | Var | Yok | Yok |
| Hırsızlık, parça eksilmesi | Var | Yok | Yok |
| Tipik prim (değer üzerinden) | ‰1,5–5 | ‰1–3 | ‰0,5–2 |
Tablodaki kritik satırlar alt kısımdakilerdir. Makine hasarlarının büyük çoğunluğu gemi batmasından değil, liman elleçlemesinde vinç veya forklift darbesinden, konteyner içinde yetersiz sabitleme yüzünden kaymadan ve nemden kaynaklanır. ICC (C) bu risklerin hiçbirini karşılamaz. Yani ICC (C) poliçesiyle gelen ve kontrol paneli kırılmış bir makine için tazminat alamamanız çok olasıdır.
ICC (A) da sınırsız değildir. Yetersiz ambalaj, makinenin doğasından kaynaklanan kusur (ör. üretim hatası), gecikme kaynaklı zarar, olağan aşınma ve çoğu poliçede savaş/grev riskleri (ayrıca eklenmediyse) teminat dışıdır. "Yetersiz ambalaj" istisnası özellikle önemlidir: üreticinin makineyi yağlamadan, nem önleyici koymadan veya kızağa sabitlemeden yüklemesi, sigortacıya ödememek için geçerli bir gerekçe verir.
FOB mu CIF mi? Sigortayı kim yaptırmalı?
Teslim şekli sigortayı kimin yapacağını belirler. FOB veya FCA alımda, yük gemiye (veya taşıyıcıya) teslim edildiği andan itibaren risk alıcıdadır ve sigortayı alıcı yaptırır. CIF ve CIP'te sigortayı satıcı yaptırır; ancak Incoterms 2020'ye göre CIF'te satıcının zorunlu olduğu asgari teminat yalnızca ICC (C)'dir (CIP'te ICC (A)).
Pratikte CIF teklif veren Çinli üreticilerin çoğu, Çin'deki bir sigortacıdan en dar teminatlı ve en düşük bedelli poliçeyi alır. Hasar durumunda talebi Çince yazışmalarla, Çin'deki bir şirkete karşı yürütmeniz gerekir; bu da pratikte süreci aylarca uzatır.
- FOB/FCA alımda: poliçeyi Türkiye'deki sigortacınızdan, ICC (A) ve fabrika–depo arası (warehouse to warehouse) olarak yaptırın.
- CIF alımda: proforma faturaya teminatın ICC (A), bedelin CIF değerin %110'u ve hasar ödeme yerinin Türkiye olduğunu yazdırın; poliçe kopyasını yüklemeden önce isteyin.
- EXW alımda: Çin içi kara taşımasını da kapsayan bir poliçe yaptırın; fabrikadan limana yolculuk da risklidir.
- Akreditifli ödemede: banka belgelerinde sigorta poliçesi istenir; poliçe şartlarının LC metniyle birebir uyumlu olması gerekir.
Teslim şekillerinin risk geçiş noktaları Incoterms: FOB, CIF, DDP rehberimizde ayrıntılı anlatılıyor. Konteyner tipi, navlun ve süre tarafı için navlun ve teslim süresi yazımıza bakabilirsiniz.
Sigorta bedeli ve prim: nasıl hesaplanır?
Sigorta bedeli genellikle CIF değerin %110'u olarak belirlenir. Ek %10, hasar halinde yeniden sipariş, ek navlun ve kâr kaybı gibi dolaylı masrafları kısmen karşılamak içindir. Bedeli düşük gösterirseniz (eksik sigorta), hasarda tazminat da aynı oranda düşer.
| Kalem | Örnek: CNC torna | Örnek: ekstrüzyon hattı |
|---|---|---|
| FOB makine bedeli | 80.000 USD | 150.000 USD |
| Navlun (Şanghay–Mersin, yaklaşık) | 2.500 USD | 7.000 USD (2 konteyner + flat rack) |
| CIF değer | 82.500 USD | 157.000 USD |
| Sigorta bedeli (%110) | 90.750 USD | 172.700 USD |
| Prim, ICC (A), ‰2–4 | 180–365 USD | 345–690 USD |
Primi etkileyen başlıca faktörler: konteyner tipi (flat rack ve open top, kapalı konteynere göre daha yüksek prim alır), aktarma sayısı, makinenin kırılganlığı, muafiyet (franchise) tutarı ve sizin hasar geçmişiniz. Yılda birden fazla ithalat yapıyorsanız, her sevkiyat için ayrı poliçe yerine yıllık abonman (open cover) poliçe çoğu zaman %20–40 daha ekonomiktir. Tablodaki rakamlar yön göstericidir, bağlayıcı değildir; güncel prim için sigortacınızdan teklif alın.
Poliçede mutlaka kontrol edin: muafiyet tutarı (hasarın ilk kısmını siz üstlenirsiniz; makine için %0,5–1 veya sabit bir tutar makuldür), teminat süresi (liman bekleme dahil mi, genellikle varıştan sonra 60 gün), varış deposu adresi ve kurulum yerine kara taşımasının kapsama dahil olup olmadığı.
Hasar riskini sigortadan önce azaltmak
Sigorta parayı öder ama makineyi geri getirmez; hasarlı bir makinenin yeniden üretimi 60–120 gün sürebilir ve bu sürede üretim kaybı sigortalı değildir. Bu yüzden asıl hedef hasarın hiç olmamasıdır. Yüklemeden önce şunları sözleşmeye ve denetim listesine ekleyin:
- Paslanmaz olmayan tüm işlenmiş yüzeylerin pas önleyici yağla kaplanması, kontrol panosuna nem alıcı (silika jel) konması.
- Makinenin ahşap kızak veya çelik şasiye cıvatayla sabitlenmesi; konteyner içinde gerdirme halatı ve takozla bağlanması.
- Hareketli kısımların (taret, araba, punta, tabla) taşıma kilidiyle sabitlenmesi.
- Deniz yoluna uygun (fümigasyonlu, ISPM 15 damgalı) sandık veya en az streç + branda ambalaj.
- Yükleme sırasında konteyner içi fotoğraf ve video kaydı; sabitleme detayları ve mühür numarası görünür şekilde.
Bu kayıtlar yalnızca hasar riskini düşürmez, hasar halinde "yetersiz ambalaj" itirazına karşı sizin en güçlü kanıtınız olur.
Yükleme gözetimi ve ambalaj kontrolünü kalite kontrol sürecinin parçası olarak yapıyoruz; konteyner sabitleme fotoğrafları onaylanmadan yükleme onayı vermiyoruz. Ağır ve büyük gövdeli makinelerde (ör. hidrolik pres veya abkant pres) bu adım özellikle kritiktir.
Hasar olduysa: ilk 72 saatte yapılacaklar
Hasar taleplerinin reddedilmesinin en sık nedeni makinenin kötü durumu değil, alıcının ilk günlerde yaptığı usul hatalarıdır. Konteyner açıldığında hasar görürseniz şu sırayı izleyin:
- Konteyneri açarken mühür numarasını ve mührün sağlamlığını fotoğraflayın; mühür kırıksa durumu hemen tutanağa geçirin.
- Hasarı gördüğünüz anda boşaltmayı durdurun; makineyi yerinden oynatmadan genel ve detay fotoğraf/video çekin.
- Sigortacıya ve acenteye en geç 24–72 saat içinde yazılı bildirim yapın; poliçedeki hasar ihbar süresi neyse ona uyun.
- Taşıyıcıya (armatör, nakliyeci) yazılı ihtirazi kayıt (notice of claim) gönderin; teslim belgesine "hasarlı teslim alınmıştır" şerhi düşün. Bu, sigortacının taşıyıcıya rücu hakkını korur.
- Eksper (surveyor) gelmeden makineyi tamir etmeyin, parçaları atmayın, ambalajı imha etmeyin.
- Belge dosyası hazırlayın: konşimento, ticari fatura, ceki listesi, poliçe, yükleme fotoğrafları, eksper raporu, onarım veya yedek parça teklifi.
Eksper raporundan sonra tazminat genellikle onarım bedeli, yedek parça ve ek nakliye masrafları üzerinden hesaplanır. Ödeme süresi, belgeler eksiksizse çoğu zaman 30–90 gündür. Hasarlı parçaların Çin'den hızlı temini için üreticiyle yazışmayı paralel yürütmek, üretim kaybını kısaltmanın tek yoludur.
Saha notu
Gözle görünmeyen hasarlar (ör. kaymış eksen ayarı, çatlamış döküm gövde) çoğu zaman makine çalıştırılınca ortaya çıkar. Bu yüzden devreye alma öncesi kontrolü teslimden sonra birkaç gün içinde yapın ve ilk test sonuçlarını yazılı olarak kaydedin; birkaç ay sonra yapılan hasar bildirimi kabul görmeyebilir.
İlgili sayfalar
Bu konuyu kendi projeniz için konuşalım
Durumunuza özel yönlendirme için ücretsiz ön görüşme talep edebilir veya WhatsApp'tan yazabilirsiniz.



