Plastik Kırma & Granül Hattı nedir, nerede kullanılır?
Plastik geri dönüşüm hattı, atık plastiği kırarak, yıkayarak, kurutarak ve eriterek yeniden kullanılabilir granül hâline getiren entegre bir tesistir. Türkiye'de hem çevre mevzuatının sıkılaşması hem de virgin hammadde fiyatlarının yüksekliği nedeniyle son yıllarda en çok yatırım yapılan alanlardan biridir.
Hat konfigürasyonu işlenecek atık tipine göre tamamen değişir. PE/PP film (naylon poşet, streç, çuval) için farklı, PET şişe için farklı, sert plastik (kasa, bidon, otomotiv parçası) için farklı bir hat kurulur. Aynı hatta hem film hem şişe işlemek verimsizdir ve ekipman ömrünü kısaltır.
Zhangjiagang, Ningbo ve Qingdao bölgeleri bu hatların üretim merkezleridir. Yatırım planlarken makine dışında atık su arıtma sistemi, atık depolama sahası, çevre izni ve enerji altyapısını da hesaba katmak gerekir; bunlar toplam proje maliyetinin önemli bir kısmını oluşturur.
Model ve tip seçenekleri
- ›Basit kırma makinesi (crusher/shredder)Sadece plastiği parçalar. Kendi üretim firenizi geri kazanmak için yeterlidir. En düşük yatırım.
- ›PE/PP film yıkama ve granül hattıNaylon, streç ve çuval atığı işler. Yırtıcı, yıkama tankları, sürtünme yıkayıcı, sıkma presi ve granülatörden oluşur.
- ›PET şişe yıkama hattıŞişe balyasını açar, etiket ayırır, kırar, sıcak yıkar ve pul (flake) üretir. Granül aşaması ayrıca eklenebilir.
- ›Sert plastik yıkama hattıKasa, bidon, HDPE ve otomotiv parçası işler. Ağır kırıcı ve yoğunluk ayrım tankları içerir.
- ›Tek/çift vidalı granül (pelletizing) hattıKırılmış ve yıkanmış malzemeyi eritip granül keser. Su altı veya şerit kesme sistemli olabilir.
- ›Yardımcı ekipmanlarBalya açıcı, metal ayırıcı, koku giderme sistemi, filtre değiştirici, silo ve dolum ünitesi.
Plastik Kırma & Granül Hattı fiyatları (2026 tahmini aralıklar)
| Model / yapılandırma | Kapasite | Tahmini fiyat (FOB) | Not |
|---|---|---|---|
| Plastik kırma makinesi (300–500 kg/s) | - | 12.000 – 30.000 USD | Kendi firenizi geri kazanmak için |
| PE/PP film yıkama hattı (500 kg/s) | - | 95.000 – 180.000 USD | Naylon ve streç atığı |
| PE/PP film hattı (1.000 kg/s) | - | 180.000 – 320.000 USD | Orta ölçekli tesis |
| PET şişe yıkama hattı (1.000 kg/s) | - | 220.000 – 420.000 USD | Sıcak yıkama, etiket ayırma |
| PET hattı (2.000–3.000 kg/s) | - | 420.000 – 850.000 USD | Endüstriyel ölçek |
| Sert plastik yıkama hattı (1.000 kg/s) | - | 150.000 – 300.000 USD | Kasa, bidon, HDPE |
| Granül (pelletizing) hattı | 500–1.500 kg/s | 55.000 – 190.000 USD | Tek veya çift vidalı |
| Atık su arıtma sistemi | - | 30.000 – 150.000 USD | Çevre izni için kritik |
FOB fiyatlardır. Kapasite, otomasyon seviyesi ve yıkama kademesi sayısı fiyatı belirler. Atık su arıtma, silo ve altyapı çoğu teklifte hariçtir.
Fiyat neden bu kadar geniş bir aralıkta?
Aynı işi yapan iki makine arasındaki fark; komponent markaları, gövde ve malzeme kalitesi, kontrol sistemi seviyesi ve garanti kapsamından kaynaklanır. Bu farklar dışarıdan görünmez. Teklifleri karşılaştırılabilir hâle getirmek için aynı teknik şartname üzerinden fiyat almak gerekir.
Teknik özellikler
| Parametre | Küçük (kırıcı) | Orta hat | Büyük hat |
|---|---|---|---|
| Kapasite | 100–500 kg/saat | 500–1.200 kg/saat | 1.500–3.000 kg/saat |
| Motor gücü (kırıcı) | 11–37 kW | 45–90 kW | 110–250 kW |
| Toplam kurulu güç | 15–50 kW | 120–280 kW | 350–800 kW |
| Su tüketimi | - | 1–4 m³/saat | 4–12 m³/saat |
| Bıçak malzemesi | SKD-11 / D2 | SKD-11 / D2 | SKD-11 / kaplama |
| Granülatör vidası | - | Ø90–120 mm | Ø130–180 mm |
| Hat uzunluğu | ≈3–6 m | ≈25–45 m | ≈45–80 m |
| Operatör sayısı | 1–2 | 4–7 | 6–12 |
| Alan ihtiyacı | 50–150 m² | 600–1.200 m² | 1.500–3.500 m² |
| Konteyner | 1 × 20'/40' | 4–8 × 40' | 10–20 × 40' |
Kapasite hesabı: katalog değerine güvenmeyin
Geri dönüşüm hatlarında katalog kapasitesi genellikle temiz ve homojen atık için verilir. Gerçek hayatta gelen atığın kirlilik oranı, nem içeriği ve karışıklığı kapasiteyi %20–40 düşürür. Örneğin 1.000 kg/saat nominal kapasiteli bir film hattı, çamurlu tarım naylonu işlerken 600–700 kg/saate iner. Fizibilite hesabınızı nominal değil, gerçekçi kapasite üzerinden yapın ve atık tedarik zincirinizin sürekliliğini yatırımdan önce güvence altına alın.
Satın alırken kontrol edilmesi gerekenler
- ✓Kendi atığınızla test üretimiBu hatlarda en kritik kontrol budur. İşleyeceğiniz atıktan 200–500 kg numune Çin'e gönderin ve hattın bu malzemeyle test edilmesini isteyin. Farklı atıkla yapılan testler gerçek performansı göstermez.
- ✓Bıçak malzemesi ve ömrüKırıcı bıçakları SKD-11, D2 veya benzeri takım çeliğinden ve sertleştirilmiş olmalıdır. Bıçak, en sık değişen ve en pahalı tüketim parçasıdır. Bıçak ömrünü (ton başına) ve yedek bıçak fiyatını sipariş anında öğrenin.
- ✓Yıkama kademesi sayısı ve su tüketimiKirli atıkta tek kademe yıkama yetersizdir. Kaç kademe yıkama olduğunu, su devridaim sisteminin bulunup bulunmadığını ve saatlik su tüketimini sorun. Su maliyeti işletme giderinizin önemli kalemidir.
- ✓Kurutma verimi ve nem oranıGranül kalitesi çıkış nemine bağlıdır. Hattan çıkan malzemenin nem oranı ölçülmeli, %1'in altında olmalıdır. Yüksek nem, granülde kabarcık ve mukavemet kaybı yaratır.
- ✓Granül kalite testiTest üretiminde çıkan granülden numune alın ve Türkiye'de MFI (akış indeksi), nem ve renk testlerini yaptırın. Satış fiyatınız doğrudan bu kaliteye bağlıdır.
- ✓Atık su ve çevre izniTürkiye'de geri dönüşüm tesisi için çevre izni ve atık su deşarj izni gerekir. Hattın atık su karakterizasyonunu üreticiden yazılı alın ve arıtma sistemini buna göre projelendirin. Bu, makine siparişiyle paralel yürütülmelidir.
- ✓Koku ve emisyon kontrolüÖzellikle kirli atık işleyen hatlarda koku ciddi bir sorundur ve komşu şikâyetlerine yol açar. Koku giderme ve baca filtresi sistemlerini baştan planlayın.
- ✓Montaj süresi ve ekipBüyük hatların montajı 30–60 gün sürer. Teknisyen sayısı, günlük ücret ve vize sorumluluğu sözleşmede net olmalıdır.
Türkiye'ye toplam maliyet hesabı
| Maliyet kalemi | Tipik tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Hat bedeli (FOB) | 180.000 – 320.000 USD | 1.000 kg/s PE film hattı örneği |
| Deniz navlunu (6–10 × 40') | 10.000 – 26.000 USD | Çok konteynerli |
| Sigorta | %0,2 – 0,4 | CIF üzerinden |
| Gümrük vergisi | %0 – 2,7 | GTİP'e göre |
| KDV | %20 | İndirilebilir |
| Gümrükleme + terminal | 4.000 – 10.000 USD | - |
| Yurt içi nakliye + vinç | 6.000 – 18.000 USD | - |
| Montaj + devreye alma | 20.000 – 60.000 USD | 30–60 gün |
| Atık su arıtma sistemi | 30.000 – 150.000 USD | Çevre izni için zorunlu |
| Bina, saha ve altyapı | proje bazlı | Atık depolama alanı gerekir |
Tablodaki değerler örnek bir yapılandırma içindir ve yönlendirme amaçlıdır. Kesin maliyet, seçilen model ve güncel navlun fiyatlarına göre hesaplanır.
Atık tedariki: yatırımdan önce çözülmesi gereken konu
Geri dönüşüm yatırımlarında en sık yapılan hata, makineyi alıp sonra atık aramaktır. Hattın ekonomik çalışması için düzenli, öngörülebilir ve uygun fiyatlı atık akışı gerekir. Türkiye'de atık plastik piyasası rekabetçidir ve fiyatlar dalgalanır.
Yatırımdan önce şu soruları cevaplayın: Aylık kaç ton atığa ihtiyacınız var? Bunu kimden, hangi fiyattan ve hangi süreklilikte alacaksınız? Atığın kirlilik oranı ve homojenliği ne durumda? Sözleşmeli tedarik yapabilir misiniz?
1.000 kg/saat kapasiteli bir hat, tek vardiyada aylık yaklaşık 180–200 ton atık tüketir. Bu hacmi düzenli olarak temin edemiyorsanız, hattı küçültmek veya yatırımı ertelemek daha doğru olur.
Çıkan granülü kime satacaksınız?
Geri dönüşüm işi, atık alım fiyatı ile granül satış fiyatı arasındaki farktan yaşar. Bu marj, granülünüzün kalitesine ve tutarlılığına doğrudan bağlıdır. Renk homojenliği, nem oranı, akış indeksi (MFI) ve yabancı madde içeriği alıcıların baktığı ana kriterlerdir.
Yatırımdan önce hedef müşterilerinizle konuşun ve hangi spesifikasyonda granül istediklerini öğrenin. Bu spesifikasyonu makine üreticisine iletin ve test üretiminde bu değerlerin sağlanmasını şart koşun.
Ayrıca gıda temaslı uygulamalar için geri dönüşüm granülünün kullanımı mevzuatla sınırlıdır. Hedef pazarınızın bu kısıtları neye izin verdiğini yatırımdan önce netleştirin.
Bu makinede biz ne yapıyoruz?
Teknik şartnamenizi birlikte hazırlıyor, Çin'de gerçek üreticileri belirliyor ve aynı şartname üzerinden karşılaştırmalı teklif topluyoruz. Seçilen fabrikayı yerinde denetliyor, üretimi takip ediyor ve sevkiyat öncesinde kesintisiz test üretimi yaptırıyoruz. Makine taahhüt edilen performansı vermiyorsa yükleme onayı verilmez.
Nakliye, gümrük evrakları ve montaj koordinasyonunu da biz yürütüyoruz. Fabrikalardan komisyon almıyoruz; tüm teklifler size ham hâliyle iletilir.
Sıkça sorulan sorular
Plastik geri dönüşüm hattı ne kadara mal olur?
Basit kırma makineleri FOB 12.000–30.000 USD, 500 kg/saat PE film yıkama hattı 95.000–180.000 USD, 1.000 kg/saat hat 180.000–320.000 USD, PET şişe hatları 220.000–850.000 USD bandındadır. Buna atık su arıtma, montaj ve bina yatırımı eklenir; toplam proje maliyeti hat bedelinin 1,4–1,8 katına çıkar.
Hangi atık tipini işlemeliyim?
PE/PP film (naylon, streç, çuval), PET şişe ve sert plastik (kasa, bidon) farklı hatlar gerektirir. Karar verirken bölgenizdeki atık arzına, granül alıcılarının talebine ve rekabete bakın. Tek bir hatta birden fazla atık tipi işlemek verimsizdir ve ekipman ömrünü kısaltır.
Sadece kırma makinesi alıp granülü başkasına yaptırabilir miyim?
Evet, bu yaygın bir başlangıç modelidir. Kendi üretim firenizi kırıp doğrudan üretiminize geri katabilir veya kırılmış malzemeyi (flake) satabilirsiniz. Yatırım çok daha düşüktür (12.000–30.000 USD) ve atık su/çevre izni sorunları büyük ölçüde azalır. Ölçek büyüdüğünde granül hattı eklenebilir.
Çevre izni ve atık su için ne yapmalıyım?
Türkiye'de geri dönüşüm tesisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan çevre izni ve lisansı, ayrıca yıkamalı hatlarda atık su deşarj izni gerekir. Bu süreç aylar alabilir ve makine siparişiyle paralel başlatılmalıdır. Hattın atık su karakterizasyonunu üreticiden yazılı alarak arıtma sistemini projelendirmeniz gerekir.
Bıçak ve tüketim parçası maliyeti ne kadar?
Kırıcı bıçakları en büyük tüketim kalemidir; atık tipine göre 300–1.500 ton işleme sonrası bileme veya değişim gerekir. Bıçak seti fiyatı makine boyutuna göre 800–6.000 USD arasındadır. Ayrıca filtre elekleri, elemanlar ve conta setleri düzenli değişir. Yıllık tüketim parçası bütçesini hat bedelinin %3–6'sı olarak planlayın.
Kaç kişi çalıştırır?
500 kg/saat bir hat vardiyada 4–7 kişi, 1.500 kg/saat hat 6–12 kişi gerektirir. Bunlara atık ayıklama (manuel sorting) personeli dahildir ve bu, işçilik maliyetinin en büyük kalemidir. Otomatik ayırma sistemleri (optik sorter) bu maliyeti düşürür ancak yatırımı yükseltir.