Streç Sarma (Palet Sarma) nedir, nerede kullanılır?
Streç sarma makinesi, paletlenmiş ürünleri streç film ile sararak taşıma sırasında dağılmasını önleyen ambalaj ekipmanıdır. Elle sarım yapan tesislerde film tüketimi yüksek, sarım kalitesi tutarsız ve işçilik maliyeti fazladır; makineye geçiş genellikle 6–18 ay içinde kendini amorti eden nadir yatırımlardan biridir.
Üç temel mimari vardır: paletin döndüğü turntable (döner tabla) makineler, paletin sabit kalıp sarım kolunun döndüğü robot kollu makineler ve filmin halka içinde döndüğü yüksek hızlı ring (halkalı) sistemler. Seçim; palet ağırlığına, stabilitesine, saatlik palet adedine ve tesis alanına göre yapılır.
Çin'de bu makineler Shandong (Qingdao), Jiangsu ve Guangdong bölgelerinde yoğun olarak üretilir. Giriş seviyesi makineler oldukça ekonomiktir; ancak ön germe (pre-stretch) ünitesinin kalitesi ve kontrol sisteminin hassasiyeti fiyatı ve gerçek tasarrufu belirler.
Model ve tip seçenekleri
- ›Turntable (döner tabla) yarı otomatikPalet döner tabla üzerine forkliftle konur, operatör filmi bağlar ve makine sarar. En yaygın ve en ekonomik tiptir. 15–30 palet/saat.
- ›Turntable tam otomatik (konveyörlü)Palet konveyörle otomatik girer, sarılır ve çıkar. Film kesme ve yapıştırma otomatiktir. 30–45 palet/saat.
- ›Robot kollu (rotary arm)Palet sabit kalır, sarım kolu döner. Hafif veya stabil olmayan yükler için idealdir; döner tablanın devirebileceği paletlerde tercih edilir. 25–50 palet/saat.
- ›Mobil robot streç makinesiKendi kendine palet etrafında dolaşan bataryalı makinedir. Sabit istasyon gerektirmez, farklı noktalarda kullanılır. Küçük ve orta tesisler için pratiktir.
- ›Ring (halkalı) yüksek hızlı sistemFilm halkası paletin etrafında döner. En hızlı sistemdir, 60–120 palet/saat kapasiteye çıkar. Yüksek hacimli üretim hatlarına entegre edilir.
- ›Üstten baskılı (top press) versiyonlarSarım sırasında paletin üstüne baskı uygulayarak hafif ve yüksek yüklerin devrilmesini önler. Çoğu modele opsiyon olarak eklenir.
Streç Sarma (Palet Sarma) fiyatları (2026 tahmini aralıklar)
| Model / yapılandırma | Kapasite | Tahmini fiyat (FOB) | Not |
|---|---|---|---|
| Turntable yarı otomatik | 15–25 palet/saat | 2.500 – 6.500 USD | En ekonomik giriş; küçük tesisler |
| Turntable, ön germeli (%250) | 20–30 palet/saat | 6.000 – 12.000 USD | Film tasarrufu belirgin artar |
| Turntable tam otomatik konveyörlü | 30–45 palet/saat | 18.000 – 35.000 USD | Otomatik kesme/yapıştırma dahil |
| Robot kollu (rotary arm) | 25–50 palet/saat | 12.000 – 30.000 USD | Stabil olmayan yükler için |
| Mobil robot streç makinesi | 10–20 palet/saat | 4.500 – 11.000 USD | Bataryalı, sabit istasyon gerekmez |
| Ring (halkalı) yüksek hızlı | 60–120 palet/saat | 45.000 – 75.000 USD | Hat entegre, tam otomatik |
FOB fiyatlardır. Ön germe oranı, otomatik film kesme, üstten baskı ve konveyör entegrasyonu fiyatı belirgin etkiler. Küçük makineler LCL (parsiyel) olarak da gönderilebilir.
Fiyat neden bu kadar geniş bir aralıkta?
Aynı işi yapan iki makine arasındaki fark; komponent markaları, gövde ve malzeme kalitesi, kontrol sistemi seviyesi ve garanti kapsamından kaynaklanır. Bu farklar dışarıdan görünmez. Teklifleri karşılaştırılabilir hâle getirmek için aynı teknik şartname üzerinden fiyat almak gerekir.
Teknik özellikler
| Parametre | Turntable yarı oto. | Robot kollu | Ring (halkalı) |
|---|---|---|---|
| Kapasite | 15–30 palet/saat | 25–50 palet/saat | 60–120 palet/saat |
| Maks. palet ağırlığı | 1.500–2.000 kg | sınırsız (zemin) | 1.500–2.500 kg |
| Maks. sarım yüksekliği | 2.000–2.400 mm | 2.400–3.000 mm | 2.200–2.800 mm |
| Ön germe (pre-stretch) | %150–250 | %200–300 | %250–400 |
| Tabla / kol hızı | 3–12 dev/dk | 6–20 dev/dk | 30–60 dev/dk |
| Toplam güç | 1,5–3 kW | 2,5–5 kW | 5–12 kW |
| Makine ağırlığı | 400–900 kg | 900–1.800 kg | 2.000–4.500 kg |
| Gereken alan | ≈4 × 3 m | ≈5 × 4 m | hat entegre |
| Operatör | 1 (forklift) | 1 (forklift) | 0 (otomatik) |
| Konteyner | LCL veya 20' | 1 × 20' | 1 × 40' |
Kapasite hesabı: katalog değerine güvenmeyin
Kapasite hesabında paletin kaç tur sarılacağı belirleyicidir. Standart bir palet 12–16 turda sarılır; turntable makinede bu 45–90 saniye alır. Forklift bekleme süreleri eklendiğinde gerçekçi kapasite katalog değerinin %70'i civarındadır. Günde 100 paletin altında sarım yapan tesisler için yarı otomatik turntable yeterlidir; 200 palet üzerinde tam otomatik veya ring sisteme geçmek işçilik ve film maliyetini aynı anda düşürür.
Satın alırken kontrol edilmesi gerekenler
- ✓Ön germe (pre-stretch) oranıBu, makinenin en önemli özelliğidir. %250 ön germe, 1 metre filmi 3,5 metreye çıkarır; yani film tüketiminizi neredeyse üçte birine indirir. Ön germesiz ucuz makineler yıllık film maliyetinizde fark yaratmaz. Oranı proformaya yazdırın.
- ✓Film taşıyıcı (carriage) motor kalitesiÖn germe motorlarının kalitesi film kopmasını ve gerginlik tutarlılığını belirler. Marka ve güç değerlerini sorun; ucuz motorlarda yüksek germe oranında sürekli kopma yaşanır.
- ✓Tabla taşıma kapasitesi ve rulmanPalet ağırlığınızın üzerinde en az %30 marj bırakın. Tabla rulmanı ve dişli kutusu, makinenin ömrünü belirleyen ana parçadır.
- ✓Kendi paletinizle testFabrikaya palet ölçünüzü, ağırlığınızı ve ürün tipinizi bildirip test videosu isteyin. Özellikle hafif ve yüksek paletlerde turntable devrilme riski test edilmelidir.
- ✓Emniyet donanımıFotosel bariyer, acil stop ve koruma çiti CE için gereklidir. Ucuz modellerde bunlar çıkarılmış olabilir; iş güvenliği denetiminde sorun yaratır.
- ✓Film rulosu uyumuTürkiye'de yaygın streç rulo eni 500 mm'dir. Makinenin bu ene uygun olduğunu ve rulo iç çapının (76 mm standart) uyduğunu doğrulayın.
Türkiye'ye toplam maliyet hesabı
| Maliyet kalemi | Tipik tutar | Açıklama |
|---|---|---|
| Makine bedeli (FOB) | 6.000 – 12.000 USD | Ön germeli turntable örneği |
| Deniz navlunu (LCL / 20') | 400 – 1.600 USD | Küçük makineler parsiyel gidebilir |
| Sigorta | %0,2 – 0,4 | CIF üzerinden |
| Gümrük vergisi | %0 – 2,7 | GTİP'e göre |
| KDV | %20 | İndirilebilir |
| Gümrükleme + terminal | 600 – 1.500 USD | LCL'de ek antrepo ücreti olabilir |
| Yurt içi nakliye | 250 – 700 USD | Forkliftle indirilebilir |
| Devreye alma | 0 – 800 USD | Genelde uzaktan destekle yapılabilir |
Tablodaki değerler örnek bir yapılandırma içindir ve yönlendirme amaçlıdır. Kesin maliyet, seçilen model ve güncel navlun fiyatlarına göre hesaplanır.
Film tasarrufu: makinenin asıl geri dönüşü
Streç sarma makinesi yatırımını çoğu işletme işçilik tasarrufu üzerinden hesaplar; oysa asıl kazanç film tüketiminde ortaya çıkar. Elle sarımda film hiç gerilmez ve palet başına 250–400 gram film harcanır. %250 ön germeli bir makinede aynı palet 90–150 gramla sarılır.
Günde 100 palet saran bir tesiste palet başına 200 gramlık tasarruf, ayda 520 kg, yılda yaklaşık 6,2 ton film demektir. Streç film kilogram fiyatı üzerinden hesapladığınızda, bu tek başına orta segment bir makinenin bedelini 1–2 yılda karşılar.
Bu nedenle en ucuz makineyi almak genellikle yanlış karardır. Ön germe ünitesi olmayan 2.500 USD'lik bir makine, 8.000 USD'lik ön germeli bir makineye kıyasla yılda binlerce dolar daha fazla film tüketir.
Hangi tip size uygun?
Turntable makineler en ekonomik ve en yaygın çözümdür; paletiniz stabil ve ağırlığı 1.500 kg altındaysa doğru tercihtir. Ancak hafif, yüksek veya dengesiz yüklerde (örneğin boş kutu, plastik ürün paletleri) döner tabla ürünü savurabilir.
Bu durumlarda robot kollu makine tercih edilir: palet hiç hareket etmez, sarım kolu paletin etrafında döner. Ayrıca çok ağır paletlerde (2 ton üzeri) de robot kollu sistem daha uygundur çünkü tabla taşıma limiti devreye girmez.
Ring sistemler ise üretim hattına doğrudan entegre edilen, insansız çalışan yüksek hızlı çözümlerdir. Saatte 60 paletin üzerinde sarım ihtiyacı yoksa bu yatırım gereksizdir.
Bu makinede biz ne yapıyoruz?
Teknik şartnamenizi birlikte hazırlıyor, Çin'de gerçek üreticileri belirliyor ve aynı şartname üzerinden karşılaştırmalı teklif topluyoruz. Seçilen fabrikayı yerinde denetliyor, üretimi takip ediyor ve sevkiyat öncesinde kesintisiz test üretimi yaptırıyoruz. Makine taahhüt edilen performansı vermiyorsa yükleme onayı verilmez.
Nakliye, gümrük evrakları ve montaj koordinasyonunu da biz yürütüyoruz. Fabrikalardan komisyon almıyoruz; tüm teklifler size ham hâliyle iletilir.
Sıkça sorulan sorular
Streç sarma makinesi fiyatları ne kadar?
Yarı otomatik turntable makineler FOB 2.500–6.500 USD, ön germeli modeller 6.000–12.000 USD, tam otomatik konveyörlü sistemler 18.000–35.000 USD, robot kollu makineler 12.000–30.000 USD ve ring sistemler 45.000–75.000 USD bandındadır.
Ön germe (pre-stretch) ne işe yarar?
Film, sarım öncesinde iki merdane arasında gerilerek uzatılır. %250 ön germe, 1 metre filmden 3,5 metre elde etmenizi sağlar. Bu, film tüketiminizi doğrudan düşürür ve sarım gerginliğini artırarak paletin daha stabil olmasını sağlar. Yatırımın geri dönüşünü belirleyen ana özelliktir.
Makine kaç paletlik kapasiteye sahip olmalı?
Günlük palet sayınızı vardiya saatine bölün ve %30 marj ekleyin. Günde 120 palet sarıyorsanız ve 8 saat çalışıyorsanız saatte 15 palet gerekir; 20–25 palet/saat kapasiteli bir turntable makine rahatlıkla yeterlidir. Gereğinden yüksek kapasite gereksiz maliyettir.
Kurulum zor mu?
Hayır. Turntable ve robot kollu makineler büyük ölçüde monte gelir; zemine sabitleme ve elektrik bağlantısıyla birkaç saatte devreye alınır. Çoğu durumda Çin'den teknisyen gerekmez; video destekli kurulum yeterlidir. Ring sistemler ve konveyörlü tam otomatik hatlar ise teknisyen desteği ister.
380V mi 220V mi çalışır?
Yarı otomatik küçük makineler genelde 220V monofaze, tam otomatik ve ring sistemler 380V trifaze çalışır. Türkiye standardı 380V/50Hz'tir; siparişte bunu net belirtin. Yanlış voltajla gelen makine için trafo eklemek ek maliyet ve yer kaybı yaratır.
Yedek parça sorunu yaşar mıyım?
En sık değişen parçalar ön germe merdanesi kauçuğu, film kesme bıçağı, fotosel ve tabla rulmanıdır. Bunlardan bir set yedek istemenizi öneriyoruz. Ayrıca sürücü ve PLC gibi elektronik parçaların markalı (Delta, Siemens, Schneider) olması, Türkiye'den temin edilebilmelerini sağlar.